Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Türkiye'nin devlet tarafından kurulan ilk kütüphanesidir. Beyazıt Meydanında İstanbul Üiversitesi Beyazıt Camii ve Sahaflar arasında Beyazıt Meydanına bakan iki tarihi binada hizmet vermektedir.

Daha önce kütüphaneler hep vakıflar tarafından kurulur ve işletilirdi. 1869'da Maarif Nezareti kurulunca, bu kurumlar Evkaf Nezareti'nden Maarif Nezareti'ne geçmişlerdi. Bunun ilk önemli uygulaması da Beyazıt Devlet Kütüphanesi sayılabilir. Kütüphanenin kuruluş gerekçesinde; "Bazı cami, türbe ve kenar mahallerde mahv ve telef olmakta bulunan kitapların zayiinin önlenmesi, hem de ehil ve erbabının istifadesine sunulması" gösterilmiştir. Asıl nedenin ise, Sarayın İstanbul'da bir "Milli Kütüphane" kurma isteklerinin olduğudur.

Bu bağlamda, padişah olan İkinci Abdülhamit'in kütüphanenin kuruluşuyla bizzat ilgilendiği, imaretin onarımı için hazine-i hassa'sından (Özel bütçesi) para verdiği ve parkelerini Paris'ten getirttiği de kaydedilmektedir.

Devrin Sadrazamı Sait Paşa ile Maarif Nazırı Mustafa Paşa Saray'dan karar çıkartarak, 1501 -1506 tarihleri arasında inşa edilen Beyazıt Camii Külliyesinin imaret kısmında 27 Eylül 1882 tarihinde restorasyona başlanmasını sağlamışlardır. Restorasyonda; bugün "Kitap Okuma Salonu" olarak kullanılan kütüphanenin ilk kurulduğu bölüm, devrinin sanat anlayışına uygun süslemeleriyle bezenmiştir. Restorasyonun bitimi olan 24 Haziran 1884 tarihinde "Kütüphane-i Umumi-i Osmanî" adıyla hizmete açılmıştır. Ancak, kütüphane 1961'de toplanan VII. Milli Eğitim Şurasında alınan karar uyarınca ve Bakanlığın 21.6.1962 gün ve 320-637 sayılı yazılarıyla "Beyazıt Devlet Kütüphanesi" adıyla yeniden teşkilatlandırılmıştır.

Kütüphanenin ilk açılışındaki tören sırasında raflara bir takım "Nâima Tarihi" konmuş, daha sonra da Beyazıt Camiinden getirilen kitaplar, civar tekke ve zaviyelerden toplananlar, satın alman ve bağış yoluyla kütüphaneye giren kitaplar ile kütüphanenin koleksiyonu zenginleştirilmiştir. Ancak, kütüphanenin çeşitli yayın ve kitaplar açısından esas zenginleşme kaynağı; 1934 yılında çıkartılan 2527 sayılı "Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu" ile mümkün olmuştur. Bu kanunun 8. maddesinde derleme nüshalarından yararlanacak 6 kütüphane arasında Bayezıt Devlet Kütüphanesi de kaydedilmiştir.

1934'den itibaren kütüphanenin derleme nüshalarından yararlanması sonucu okuyucu sayısı da artmış ve tek bir salonda verilen hizmet alanının genişletilmesi zorunlu hale gelmiştir. 1948 ve 1953 tarihlerinde iki ayrı Bakanlar Kurulu kararı ile külliyenin diğer bölümleri de kütüphaneye tahsis edilmiştir. Zamanla bu mekânlar da ihtiyacı karşılayamaz hale gelince, Kütüphanenin bitişiğindeki Dişçilik Okulu, Kütüphane Müdürü Muzaffer Gökman'ın üstün gayretleriyle kütüphaneye kazandırılmış ve 1979'da başlayan yenileme tamamlanarak, 1 Nisan 1988 tarihinde törenle hizmete açılmıştır. Modern depoları, okuma salonları ve diğer hizmet alanları ile yeni bina, okuyucu ve araştırıcılara büyük ölçüde kolaylık sağlamıştır.

Kütüphanenin tarihi binası 17 Ağustos 1999 depreminden bu yana onarım beklemektedir. Şu anda projelendirilme aşamasındadır. İstanbul İl Özel İdaresi gerekli ödeneği temin etmiştir.

Kütüphaneden yılda ortalama 40-50 bin civarında araştırmacı yararlanmakta, bunun yanı sıra, yurt içi ve yurtdışından, telefonla ya da yazılı olarak başvuran araştırıcıların ihtiyaçları da fotokopi veya CD yoluyla karşılanmaktadır. Kitap, Nadir Eserler, Süreli Yayınlar (Gazete-Dergi), Para-pul, Fotoğraf, Harita, Afiş, Kartpostal ve Görme Engelliler Bölümünden yararlanmak isteyen okuyuculara yardımcı olunmaktadır.

Beyazıt Devlet Kütüphanesi Nadir Eserler Bölümü koleksiyonu, tamamen metal malzemeler kullanılarak yapılmış olan yeni binanın deposunun 6. katındadır. Özel olarak kapatılmış bölümlerde korunmakta, kapılarında şifreli kilitleri bulunmaktadır. Deponun havalandırma sistemi 1988 yılındaki tekniğe göre yapılması nedeniyle defalarca tamir ettirilmesine, rağmen verimli çalıştırılamamıştır. Yeniden onarımı yapılacaktır. Yangın alarm sistemi bulunmakta yangın söndürme sistemi bulunmamaktadır.

Nadir Eserler Koleksiyonu Veliyüddin Efendi ve Beyazıt Umumi Bölümlerinden oluşmaktadır. Yazma eser sayısı 11.120 adettir, konularına göre tespiti yapılmamıştır Dillere göre, 1569 Türkçe 9107 Arapça 443 Farsça Diğer dillerde eser bulunmamaktadır.

Beyazıt Umumi ve Veliyüddin Efendi koleksiyonlarının basılı katalogları bulunmaktadır. Bölümde kitapların dijital ortama aktarma çalışmaları 2005 yılında başlamıştır bugüne kadar 2500 adet eser dijital ortama aktarılmıştır.

Depo hizmeti ve okuyucu hizmeti 1 kütüphaneci tarafından yapılmaktadır. Yazma Eserlerin bazılarında yer yer mürekkep yanması ve kurt yenikleri bulunmakta, onanma ihtiyaç göstermektedir.

Süreli Yayınlar Bölümünde 25.976 çeşit dergi bulunmaktadır. Bunun 450 adedi Arap harfidir. 17.900 adet derginin bibliyografik künyesi bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Beyazıt Devlet Kütüphanesinde sadece 116.800 civarında kitabın bibliyografik künyesi bilgisayar ortamına aktarılabilmiştir. 400 bine yakın kitabın künyelerinin bilgisayar ortamına aktarılması gerekmektedir.

17 Ağustos 1999 depreminde hasar gören Millet Yazma Eser Kütüphanesi, 2000 yılında Kütüphanemiz binasına taşınmış, hizmetine burada devam etmektedir. 30 bin civarında Gazete-Kitaptan oluşan koleksiyonları, Kütüphanemiz deposunun 6. katında Nadir Eserler Bölümünün bir kısmında özel yapılmış bölümlerde korunup kapılarında da şifreli kilit bulunmaktadır. Millet Kütüphanesinin bir personeli depodan kendi koleksiyonlarından sorumlu olup okuyucu hizmeti vermektedir.

Hakkı Tarık US Kütüphanesi 2003 yılında kütüphanemize devredilmiştir. Koleksiyonu, süreli yayınlar, kitaplar, çeşitli dosya ve gazete kupürlerinden oluşmaktadır. Süreli yayınların, katalogu hazırlanarak basılmıştır. Kitapların tasnif ve kataloglama çalışmaları yapılmaktadır. 19.000 kitabın kart katalogları yeniden sınıflanmış ve numaralandırılmıştır. 8000 kitap bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Süreli yayınlar dijital ortama aktarılmaya devam edilmektedir. Gazete ve dergilerin ciltleri yıpranmış durumdadır.



Adres: Turan Emeksiz Sokak No:2/4 Bayezıt / İSTANBUL Tel: 0-212-522-31-67 Faks: 0-212-512-84-74 E-mail: Bayezitdevlet@gmail.com
 
 
Bu site T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Bilgi İşlem ve Oto. Şb. Tarafından Hazırlanmıştır.